Ο ΕΠΤΑΕΤΗΣ ΠΟΛΕΜΟΣ 1756-1763

Η συνθήκη της Aix-la-Chapelle, με την οποία τερματίστηκε ο πόλεμος της Αυστριακής Διαδοχής (1740-1748), δε στάθηκε ικανή να φέρει την ειρήνη στην Ευρώπη. Οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής συνέχισαν τον ανταγωνισμό και τη διαμάχη μεταξύ τους, σε παγκόσμια κλίμακα αυτή τη φορά. Ο Επταετής Πόλεμος (1756-1763) ήταν ένας παγκόσμιος πόλεμος, που απαιτούσε καθολική δέσμευση πόρων από όλους τους εμπλεκόμενους και τελικά οδήγησε στην οικονομική εξόντωση των χωρών, που συμμετείχαν σε αυτόν.

Η Αυστρία συνέχισε να διεκδικεί την επαρχία της Σιλεσίας από την Πρωσία, ενώ Μεγάλη Βρετανία και Γαλλία βρίσκονταν σε αδιάκοπη σύγκρουση στις αποικίες της Βορείου Αμερικής και την Ινδία. Επίσης οι παλιές συμμαχίες άλλαξαν. Η Αυστρία και η Μεγάλη Βρετανία δεν ήταν πλέον σύμμαχοι. Η Αυστρία συντάχτηκε με το μέρος της Γαλλίας και η Πρωσία, παλιά σύμμαχος της Γαλλίας, με τη Μ. Βρετανία.

Το βιβλίο αυτό του Daniel Marston αναφέρεται στις τακτικές μάχης και τη στρατηγική που χρησιμοποίησαν οι αντίπαλες δυνάμεις. Από τις μεγάλες μάχες που διεξήχθησαν επί ευρωπαϊκού εδάφους μέχρι τις αψιμαχίες και τον ανορθόδοξο πόλεμο στα δάση της Βορείου Αμερικής. Η αφήγηση του συνοδεύεται από προσωπικά ημερολόγια, επίσημες αναφορές και αναμνήσεις μερικών από τους πρωταγωνιστές του παγκόσμιου αυτού πολέμου.

Η Βόρεια Αμερική στον Επταετή Πόλεμο

Η σύγκρουση Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας στη Βόρεια Αμερική κατά τον Επταετή Πόλεμο.


ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ
1756 15 Ιανουαρίου - Συνέδριο του Westminster / 1 Μαίου - 1η Συνθήκη των Βερσαλλιών
17 Μαίου - Κήρυξη πολέμου Γαλλίας και Μεγάλης Βρετανίας / 1 Οκτωβρίου - Μάχη του Lobositz
1757 1 Μαίου - 2η Συνθήκη των Βερσαλλιών / 6 Μαίου - Μάχη της Πράγας / 18 Ιουνίου - Μάχη του Kolin
23 Ιουνίου - Μάχη του Plassey / 5 Νοεμβρίου - Μάχη του Rossbach / 5 Δεκεμβρίου - Μάχη του Leuthen
1758 1 Αυγούστου - Συνθηκολόγηση του οχυρού Louisbourg / 25 Αυγούστου - Μάχη του Zorndorf
14 Οκτωβρίου - Μάχη του Hochkirch / 13 Δεκεμβρίου - Πολιορκία του Madras
1759 1 Αυγούστου - Μάχη του Minden / 12 Αυγούστου - Μάχη του Kunersdorf / 18 Αυγούστου - Ναυμαχία του Lagos
13 Σεπτεμβρίου - Πρώτη μάχη της Πεδιάδας του Αβραάμ / 20 Νοεμβρίου - Ναυμαχία του Quiberon Bay
1760 22 Ιανουαρίου - Μάχη του Wandiwash / 28 Απριλίου - Δεύτερη μάχη της Πεδιάδας του Αβραάμ
31 Ιουλίου - Μάχη του Warburg / 15 Αυγούστου - Μάχη του Liegnitz / 3 Νοεμβρίου - Μάχη του Torgau
1761 7 Ιουνίου - Η νήσος Dominica παραδίδεται στους Βρετανούς / 15 Ιουλίου - Μάχη του Vellinghausen
1762 5 Ιανουαρίου - Θάνατος της Αυτοκράτειρας Ελισάβετ / 2 ή 5 Μαίου - Συνθήκη της Αγίας Πετρούπολης
1763 10 Φεβρουαρίου - Συνθήκη του Παρισιού / 15 Φεβρουαρίου - Συνθήκη του Hubertusburg

ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΣΤΡΑΤΟΙ

Οι Βρετανοί αντιμετώπισαν τους Γάλλους στη Βόρεια Αμερική και Ινδία. Οι Πρώσοι του Μεγάλου Φρειδερίκου πολέμησαν τους Αυστριακούς και Ρώσους σε πολλές μάχες στην Κεντρική Ευρώπη. Στο θέατρο πολέμου της Δυτικής Ευρώπης ήρθαν αντιμέτωποι ο Γαλλικός στρατός με το Βρετανικό και συμμαχικό γερμανικό στρατό του κρατιδίου του Αννόβερο.

Ο Βρετανικός στρατός στη Βόρεια Αμερική αναγκάστηκε να υιοθετήσει ένα διαφορετικό στυλ μάχης από αυτό που ίσχυε στην Ευρώπη. Η γραμμική διάταξη μάχης δεν ήταν η κατάλληλη στα δάση της Αμερικής και του Καναδά. Έτσι δημιουργήθηκαν μονάδες γρεναδιέρων και ελαφρού πεζικού που ήταν ειδικές στον ανορθόδοξο πόλεμο. Ένα σύνταγμα πεζικού αποτελούνταν από οκτώ λόχους πεζικού γραμμής, ένα λόχο γρεναδιέρων και ένα ελαφρού πεζικού. Ο συνδυασμός αυτός έδωσε το πλεονέκτημα στους Βρετανούς έναντι των Γάλλων.

Ο Γαλλικός στρατός φάνηκε κατώτερος των περιστάσεων. Ελλείψει ικανής ηγεσίας και πειθαρχίας, ηττήθηκε σε όλες τις μάχες που έδωσε στο κρατίδιο του Αννόβερο εναντίον του συμμαχικού στρατού Αγγλίας-Πρωσίας. Μόνο στο θέατρο επιχείρησεων της Βορείου Αμερικής και Ινδίας σημείωσε αρχικά κάποιες νίκες εναντίον των Βρετανών.

Ο πιο αποτελεσματικός στρατός του Επταετούς Πολέμου ήταν ο Πρωσικός. Η εκπαίδευση και η πειθαρχία του φάνηκαν με τον καλύτερο τρόπο στη μάχη του Leuthen το 1757 με την εφαρμογή της λοξής τάξης. Παρόλες τις ατέλειες και αδυναμίες του, βγήκε νικητής στις περισσότερες μάχες που έδωσε εναντίον Αυστριακών και Ρώσων στο θέατρο επιχειρήσεων της κεντρικής Ευρώπης. Ο Πρωσικός στρατός αποτέλεσε παράδειγμα προς μίμηση για όλους τους στρατούς της Ευρώπης μετά τον πόλεμο.

Ο Ρωσικός στρατός ήταν δυσκίνητος και ανοργάνωτος. Δε διέθετε αποτελεσματικό σύστημα εφοδιασμού και υπήρχαν αντιζηλίες μεταξύ των ανώτερων αξιωματικών του. Παρόλα αυτά όμως απέδωσε πολύ καλά στην άμυνα και στη χρήση του πυροβολικού.

Ο Αυστριακός στρατός τέλος ήταν αξιόμαχος και αντιμετώπισε με επιτυχία τον Πρωσικό στρατό. Υιοθέτησε μια αμυντική τακτική, προκειμένου να ισοσταθμίσει την ισχύ πυρός των Πρώσων και τη δεξιότητα τους στους ελιγμούς. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι μονάδες Grenzer. Ήταν μονάδες ελαφρού πεζικού και ιππικού, οι οποίες αναλάμβαναν συνήθως καθήκοντα αναγνώρισης των θέσεων του εχθρού.





Η ΛΟΞΗ ΤΑΞΗ

μάχη του Leuthen

Η μάχη του Leuthen έγινε στις 5 Δεκεμβρίου 1757 κοντά στο χωριό Leuthen της Σιλεσίας, 10 χλμ. βορειοδυτικά του Μπρεσλάου. Ο Πρωσικός στρατός του Μεγάλου Φρειδερίκου αντιμετώπισε τον Αυστριακό στρατό του πρίγκιπα Κάρολου Αλέξανδρου της Λωραίνης.

Η μάχη θεωρείται το αριστούργημα του Μεγάλου Φρειδερίκου και είναι διάσημη εξαιτίας της εφαρμογής της λοξής τάξης. Ο Πρωσικός στρατός αριθμούσε 33.000 άντρες και διέθετε 167 πυροβόλα, ενώ ο Αυστριακός ήταν πολύ μεγαλύτερος αριθμώντας 66.000 άντρες με 250 πυροβόλα.

μάχη του Leuthen

Βασιζόμενος στην υψηλή εκπαίδευση του στρατού του και γνωρίζοντας τη μορφολογία του εδάφους, ο Φρειδερίκος πραγματοποίησε έναν αντιπερισπασμό που ξάφνιασε τον Κάρολο. Αφήνοντας λίγες μονάδες ιππικού και πεζικού να παρενοχλούν τους Αυστριακούς στο δεξί άκρο της παράταξης τους, κίνησε το υπόλοιπο του στρατού του νότια, πίσω από μια σειρά χαμηλών λόφων, με σκοπό να υπερκεράσει και επιτεθεί στο αριστερό άκρο. Ο Κάρολος νομίζοντας ότι η κύρια πρωσική επίθεση εκδηλωνόταν στο δεξί άκρο, μετακίνησε τις εφεδρείες του εκεί και έτσι αποδυνάμωσε το αριστερό άκρο της παράταξης του.

Οι πρωσικές φάλαγγες κινούνταν αθέατες και υπερκέρασαν το αυστριακό αριστερό κοντά στο χωριό Lobelinz. Στο σημείο εκείνο οι λόχοι έστρεψαν το μέτωπο τους αριστερά και έλαβαν θέσεις μάχης απέναντι από τους Αυστριακούς. Η πρωσική γραμμή είχε βάθος δυο εως τριών αντρών. Το ιππικό του αντιστράτηγου Zieten συνέχισε την κίνηση του και βρέθηκε σχεδόν πίσω από το αυστριακό αριστερό, ενώ το πυροβολικό πήρε θέσεις μάχης στα γειτονικά υψώματα. Ολοκληρώνοντας την πλευρική κίνηση του, ο Πρωσικός στρατός του Φρειδερίκου βρισκόταν απέναντι από το ασθενέστερο σημείο της αυστριακής παράταξης.

Η επίθεση των Πρώσων ήταν ορμητική και οδήγησε τους Αυστριακούς σε υποχώρηση. Στο χωριό του Leuthen, που ήταν το κέντρο βάρους της αυστριακής παράταξης, έγιναν σκληρές μάχες σώμα με σώμα. Εκεί οι Αυστριακοί αντιστάθηκαν σθεναρά, αλλά το καταιγιστικό πυρ των πρωσικών πυροβόλων από τους γύρω λόφους και η εμφάνιση του ιππικού στα νώτα τους, είχαν ως αποτέλεσμα τη πλήρη διάλυση τους και την υποχώρηση βόρεια στο Μπρεσλάου. Οι απώλειες των Πρώσων ήταν περίπου 6.300 άντρες, ενώ των Αυστριακών 22.000 άντρες.